DUURZAAM UITGEEST ENERGIE COÖPERATIE

LOKAAL IS HET IDEAAL

/

KANSEN VOOR PLAATSING VAN ZONNEWEIDES EN WINDMOLENS IN UITGEEST

RES en Energiepark Uitgeest

Op het moment van schrijven heeft de gemeenteraad van Uitgeest zich uitgesproken  over de Concept RES Noord Holland Noord – regio Alkmaar. RES staat voor Regionale Energie Strategie.
De concept RES  is opgesteld door de provincie Noord Holland, mede op basis van een eerste inbreng van een (kleine) selectie van bewoners en bedrijven, maatschappelijke partijen en gemeenten. De RES is bedoeld om de energie transitie vorm te geven door 49% CO2 reductie te bewerkstelligen in 2030 ten opzichte van het jaar 1990. De Concept RES  geeft zoekgebieden aan die mogelijkheden bieden voor wind- en/of zon energie. De concept RES geeft dus niet aan óf en hoeveel windmolens en/of zonneparken er moeten worden gerealiseerd. Dit is een belangrijk punt omdat veel belanghebbenden bij de beslissingen betrokken zullen moeten worden. De gemeenteraad heeft met een kleinst mogelijke meerderheid besloten om windenergie te weren uit Uitgeest. Later is echter in  de raadsvergadering met ruime meerderheid een zogenaamd ‘Ambitiedocument Klimaat’ goedgekeurd waarin de BUCH zich uitspreekt voor windenergie als mogelijke verduurzaming van energieopwekking. Het is belangrijk dat door de gemeente alle belanghebbenden worden betrokken in plaats van nu al mogelijkheden uit te sluiten. Dat is ook de reden dat DUEC en Energiepark Uitgeest doorgaan met het onderzoeken van de mogelijkheden voor wind- en zon energie, en op zoek zijn naar draagvlak voor duurzame energieopwekking zonder vooraf zaken uit te sluiten. Wij hechten er ook aan om het onderstaande proces volledig te doorlopen en daarmee de ruimte te bieden voor een zorgvuldige afweging en het maken van doordachte keuzes.
In het onderstaande volgt meer uitleg over het hele proces.


Het proces: van concept RES naar RES 1.0

Zoals gezegd gaat de concept RES alleen over zoekgebieden en heeft als doel om zoekgebieden aan te wijzen. Dit zijn zoekgebieden betreffende mogelijke geschikte locaties waar zon en/of windprojecten ontwikkeld zouden kunnen worden.

De periode tussen concept RES en RES 1.0 is de fase waarin onderzoeken mogelijk zijn en zienswijzen kunnen worden ingediend.
Na de vaststelling van de concept RES met  daarin de zoekgebieden, volgt in de eerste helft van 2021 een fase waarin deze gebieden nader kunnen worden onderzocht. Pas in deze fase zullen de belangen van alle stakeholders worden meegenomen en kunnen zij ook hun zienswijze indienen. Deze fase resulteert in zoeklocaties die zullen worden opgenomen in de RES 1.0.

Vergunningsprocedure om tot projectontwikkeling te komen
Indien men tot een concreet project wil komen zal, na vaststellen van de RES 1.0, voor een specifieke zoeklocatie de vergunningsprocedure moeten worden doorlopen.
Kortom, de concept RES gaat niet over óf en hoeveel windmolens en/of hectares zonneparken er in een gebied komen, het definieert alleen de gebieden die nader onderzocht kunnen worden.


Waarom Energiepark Uitgeest

DUEC richt zich op een breed spectrum van verduurzaming (zoals bijvoorbeeld het verduurzamen van woningen met behulp van energie coaches, Zon op Uitgeest, warmte winning uit oppervlaktewater). Omdat het ontwikkelen van wind- en zon projecten veel tijd, kennis en aandacht vraagt en er ook risico’s aan zijn verbonden, heeft het bestuur van DUEC besloten om een nieuwe organisatie op te richten: Energiepark Uitgeest. De focus van Energiepark Uitgeest is gericht op de RES en de zon- en windprojecten die daar mogelijk uit voortvloeien.

Energiepark Uitgeest is van, voor en door Uitgeesters en heeft als doel duurzame energie op te wekken waarbij inwoners, landeigenaren en bedrijven maximaal participeren. Zodoende willen we enerzijds opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal  gebruiken en anderzijds de opbrengsten weer terug  laten komen in de gemeenschap. Door lokale participatie heeft men invloed op waar, hoeveel en hoe energie uit zon en wind  in te passen in het landschap en toch nog te voldoen aan de eisen die door de energie transitie worden gesteld. Dit kan het lokale draagvlak vergroten.

Insteek Energiepark Uitgeest met betrekking tot de concept RES

Wij hebben vanuit Energiepark Uitgeest de raad en raadscommissie Ruimtelijke Ordening verzocht de zoekgebieden zoals opgenomen in de concept RES te handhaven. Daarbij richten we ons primair op die gebieden waarvan we van mening zijn dat daarvoor voldoende draagvlak te vinden is voor de ontwikkeling van een project.

Daarnaast  willen we ervoor pleiten om de volgende gebieden voor onderzoek toe te voegen:

  • Zon-zoek gebied tussen Tolweg – A9 – Assum/Waldijk
  • Zon-zoek gebied op slibstort Uitgeest ter hoogte van Dorregeest
  • Uitbreiding wind-zoek gebied tussen A9, industrie terrein en Uitgeest gemeente grens.

Daarmee ontstaat ruimte om in een reeks gebieden gedegen onderzoek uit te voeren, waarbij alle belanghebbenden zullen worden betrokken. Het behouden van de huidige zoekgebieden in de concept RES en het opnemen van de aanvullende zoekgebieden vergroot de kans dat  er meer initiatieven kunnen worden onderzocht op haalbaarheid en wenselijkheid met alle belanghebbenden en kan zodoende ook het draagvlak worden vergroot.

Participatie als eis opnemen

Vanuit Energiepark Uitgeest hebben we de raad verzocht om bij het opstellen van het vergunningsbeleid de participatie eis op te nemen van 50% lokaal eigendom. Alleen langs die weg kan worden gewaarborgd dat, als het komt tot de ontwikkeling van projecten binnen de gemeentegrens van Uitgeest, deze zoveel mogelijk ten goede zullen komen aan de inwoners van Uitgeest zelf. Als is vastgelegd dat aan een participatie eis van 50% moet worden voldaan, kan tijdens de vergunningsprocedure hierop worden getoetst.


WAT VRAGEN WE VAN DE GEMEENTE?

Op basis van onderstaande argumenten vraagt DUEC de gemeente om drie gebieden aan te wijzen als potentiële zoekgebieden voor zon en wind in het kader van de RES, waarbij nadrukkelijk nog niet gezegd is dat die ruimte ook ingevuld gaat worden.

Voor die invulling vragen we de gemeente om de regie te nemen in het proces om te komen tot de beste locaties voor zonneweides en windmolens in Uitgeest, uitgaande van een minimale doelstelling van 20 GWh in 2030 en 40 GWh in 2050. Een aantal organisaties heeft een handreiking gemaakt hiervoor, waar we graag naar verwijzen: https://www.natuurenmilieufederaties.nl/wp-content/uploads/2020/02/Wind-en-zonneparken-realiseren-samen-met-inwoners.pdf

Bij de ontwikkeling van wind- en zonneparken wil DUEC graag randvoorwaarden hanteren die zorg dragen voor een goede omgang met natuurwaarden, omwonenden, vergoedingen voor grondeigenaren, participatie en vergunningverlening. Er is een kans dat als er eenmaal zoekgebieden op een kaart staan die gepubliceerd wordt, commerciële ontwikkelaars grondposities innemen. Om ervoor te zorgen dat de opgestelde randvoorwaarden ook voor deze projecten gelden, vragen we de gemeente om zo snel mogelijk beleid te formuleren waarin deze voorwaarden zijn verankerd. Als dit beleid er eenmaal is dan kunnen vergunningaanvragen daaraan getoetst worden.

NUT EN NOODZAAK

Uitgeest gebruikt veel energie. Een overzicht is in opdracht van de gemeente gemaakt door HVC (https://www.duec.nl/wp-content/uploads/2018/05/20180227-Rapport-Energiemonitor-2018-Uitgeest.pdf). Er zitten een aantal aannames in dat rapport waar we als DUEC niet achter kunnen staan. Zo is enerzijds de A9 flink meegeteld in ons energiegebruik, en anderzijds is ook biobrandstof in de benzine, hout in de kachel en wind op zee meegeteld als lokale duurzame energieproductie. De doelstelling van DUEC is om alle energie die we gebruiken zelf lokaal duurzaam op te wekken. Om allerlei discussies over uitgangspunten te vermijden willen we in eerste instantie alleen kijken naar ons eigen elektriciteitsgebruik en onderzoeken hoe we dat gebruik zo lokaal mogelijk zelf duurzaam kunnen opwekken. Het totale elektriciteitsgebruik in Uitgeest was 160 TJ in 2016, overeenkomend met 44 miljoen kWh, afgerond 40 GWh. Als tussen doel om naar toe te werken willen we 50% daarvan (dus 20 GWh) in 2030 zelf duurzaam opwekken. Dat lijkt ons een relatief bescheiden doelstelling, zeker gezien het overige energiegebruik (gas, benzine, diesel).

Lokaal opwekken kan met zonnepanelen op daken, zonnepanelen op de grond en met windmolens. Uiteraard heeft het plaatsen van panelen op daken ieders grote voorkeur. Helaas is het dakoppervlak in Uitgeest onvoldoende om 20 GWh op te wekken. Geschat wordt dat hier maximaal 7 GWh te halen valt. Er zullen dus ook zonneweides en windmolens bij moeten. Lokaal opwekken met windmolens en zonneweides heeft nadelen, met name ten aanzien van geluidshinder en visuele hinder. Maar er zijn ook grote voordelen: we kunnen er als lokale Uitgeester coöperatie met alle leden samen eigenaar van worden, zodat de baten ook in het dorp blijven. Het is onze zonneweide, en onze eigen windmolen, waar we zelf over kunnen beslissen. We kunnen de opgewekte elektriciteit zo veel mogelijk in het dorp gebruiken, en bijvoorbeeld inzetten om er duurzame warmte mee te maken. Deze warmte kunnen we ook opslaan als we stroom over hebben, en gebruiken als er weinig wind en zon is, maar wel veel warmtevraag.

Daarnaast is het goed te melden dat zonneweides die geplaats worden op agrarische gronden een positieve invloed kunnen hebben op de natuur, afhankelijk van de natuurwaarde van de grond voorafgaand aan de plaatsing, en afhankelijk van hoe de panelen worden geplaatst en hoe het terrein wordt ingericht. Zie https://www.hieropgewekt.nl/kennisdossiers/biodiversiteit-stimuleren-met-een-zonnepark.

RUIMTE VOOR ZONNEWEIDES EN WINDMOLENS?

In het kader van de RES zijn kaarten gemaakt met de beperkingen en mogelijkheden voor zonneweides en wind. Zie https://cloud.generation.energy/index.php/s/RbXokG2WByF54bW. Op basis daarvan blijkt dat er ruimte is

  • voor windmolens en zonneweides in de noordpunt van Uitgeest, tussen A9, Uitgeesterweg en Startingerweg, en
  • ruimte is voor zonneweides tussen Heemskerk en Uitgeest in het gebied tussen A9 en Tolweg.
  • Daarnaast blijkt uit de “NH visie” en uit de visie van de NMF dat er in het gebied ten zuiden van de N203, waar een beperking geldt vanuit Unesco werelderfgoed “Stelling van Amsterdam”, in beperkte mate ruimte zou kunnen zijn voor windmolens en/of zonneweides, mits kleinschalig en goed ingepast in het landschap.

Een ha zonneweide kan tussen de 0,5 en 1 GWh aan elektriciteit opwekken (voorzichtig geschat). De noordpunt van Uitgeest bevat meer dan 50 ha grond. Een enkele windmolen kan tussen de 5 en 15 GWh aan elektriciteit leveren. Conclusie: er is binnen Uitgeest voldoende ruimte voor het leveren van de doelstelling van 20 a 40 GWh aan duurzame stroom.

STAPPEN

DUEC wil graag onderzoeken wat er binnen de drie genoemde gebieden mogelijk is qua opwek met wind en zon. Concrete plannen zijn er nog niet, maar overleg met partijen zoals NMF is al wel ingezet. Daarom heeft DUEC er ook voor gekozen om een avond over dit thema te houden met de bewoners van Uitgeest, zodat gesprekken hierover niet uit de lucht komen vallen. Tijdens de avond bleek dat er veel mensen zijn die moeite hebben met de plaatsing van windmolens in Uitgeest. Op zich heel begrijpelijk. Tegelijkertijd bereikte ons (vooral na afloop) ook veel positieve reacties. We willen op grond daarvan wel verder gaan met het onderzoeken van mogelijkheden in de genoemde drie gebieden, maar met een aantal voorwaarden:

  1. Inpassing in het landschap gebeurt in overleg met natuur- en milieuorganisaties en met omwonenden, waarbij gestreefd wordt naar een minimale impact en maximale verbetering van de natuurwaarde
  2. De ontwikkeling van de projecten gebeurt gebiedsgericht (zie bijvoorbeeld https://www.natuurenmilieufederaties.nl/wp-content/uploads/2019/07/Memorandum-energiecoöperaties-en-agrarische-grondeigenaren.pdf) met een socialisering van de grondvergoedingen.
  3. Uitgeesters krijgen de mogelijkheid te participeren in de projecten, met een minimum van 50% aandeel, bij voorkeur via een lokale energiecoöperatie.
  4. De vergunningprocedure zal maximaal gebruikt worden voor het betrekken van alle relevante partijen en voor het vergaren van input voor het optimaal ontwerpen van het project, rekening houdend met die input.
DUEC

Voor alle duidelijkheid, en wellicht ten overvloede: de rol van DUEC is geheel anders dan, en aanvullend ten opzichte van, de rol van de gemeente. DUEC heeft geen binding met een politieke partij, en staat vooral voor de gezamenlijke verduurzaming van het dorp. Daarbij is het belangrijkste uitgangspunt dat we het samen doen, met elkaar en voor elkaar en dat we samen (coöperatief) duurzame energie willen produceren waarbij de baten daarvan toekomen aan alle leden van de coöperatie. We zoeken daarbij steeds maximaal draagvlak onder de Uitgeesters voor alle activiteiten en projecten, hetgeen betekent dat we zo veel mogelijk mensen actief willen laten meedenken, meepraten en meedoen.  Wij zijn een democratische organisatie en hebben geen winstoogmerk, behalve het dienen van onze leden. Maar uiteindelijk heeft DUEC niet het mandaat om namens alle Uitgeesters te kunnen beslissen over zaken als het al dan niet ruimte maken voor zonneweides en windmolens. Dat doet de gemeenteraad. Wel gaan we graag samen met de gemeente de nodige stappen zetten om te komen tot breed gedragen, coöperatieve wind en zonneprojecten in Uitgeest.