Klimaatverandering vraagt om gedragsverandering. Maar gedragsverandering is behoorlijk lastig. Toch zijn er veel voorbeelden van situaties waarbij het wel gelukt is om collectief ons gedrag te veranderen. Zo zetten we tegenwoordig braaf iedere week een container buiten met gescheiden afval. Roken in binnenruimten vinden we asociaal, en 0.0 bier drinken is heel gewoon geworden. Dat was nog niet zo lang geleden heel anders.

De nodige veranderingen
Vanwege klimaatverandering moeten we afstappen van fossiele brandstoffen. Dat vraagt ook de nodige gedragsverandering. Sommige veranderingen op dit gebied zijn al vrij normaal geworden, zoals het laten plaatsen van zonnepanelen op je dak. Maar andere veranderingen zijn nog lastig. Zoals bijvoorbeeld verwarmen zonder aardgas, autorijden zonder diesel of benzine, minder vlees eten en minder vliegen.

Recent stond er een goed verhaal van Marike Stellinga in de krant over deze gedragsverandering (‘Kantelt onze mening over klimaatbeleid?’ NRC 4 februari 2024). Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat de meerderheid van de Nederlanders graag zijn/haar gedrag wil aanpassen als dat helpt om klimaatverandering tegen te gaan. En 40% is zelfs bereid dat te doen als dat geld kost. Maar zoals we allemaal weten is iets willen nog niet hetzelfde als dat ook doen. Het beleid van de overheid blijkt daarvoor cruciaal.
Wat voor beleid moet de overheid voeren om te zorgen dat mensen die overstap ook echt maken?

• Zorg dat de drempels voor verandering zo laag mogelijk zijn. Zo zal de trein een veel betere optie moeten worden om binnen Europa te reizen, als we willen dat meer mensen de overstap maken van vliegen naar treinen.
• Zorg dat het gevoerde klimaatbeleid als rechtvaardig wordt ervaren. De ongelijkheid moet er niet door toenemen, arme mensen moeten beschermd worden en ook rijke mensen en industrieën moeten door het beleid geraakt worden.
• Zorg dat de gedragsverandering zich niet beperkt tot een sociale groep. Dat kan er namelijk toe leiden dat mensen zich juist gaan identificeren met voor- of tegenstanders. En dat kan het veranderproces behoorlijk vertragen omdat de tegenstanders zich kunnen gaan ‘ingraven’. Het tegengaan van klimaatverandering zal dus geen “linkse hobby” moeten zijn, maar moet door iedereen onderschreven kunnen worden.
• Zorg dat het geen morele kwestie wordt, van wat wel of niet meer mag. Maak in plaats daarvan duurzamere keuzes zichtbaar en vanzelfsprekend door goede informatie te verschaffen en goede voorbeelden te laten zien, en maak ze betaalbaarder.

Het is dus belangrijk dat er voorbeelden zijn die laten zien dat veranderen kan. Dat bijvoorbeeld een warmtepomp werkt en dat isolatie loont. Dat je ook met de trein naar Londen kan en dat vega-vlees lekker en betaalbaar is. Die pioniers zijn er gelukkig, ook in Uitgeest. Vooral binnen DUEC zijn veel van die pioniers te vinden, en daar zijn we trots op!